kongres2

Co zrobić, aby gospodarka wodna i leśna w Polsce były zrównoważone?

W niedzielę, 4 października miałam przyjemność poprowadzić panel przyrodniczy na Wojewódzkim Kongresie Programowym w Płocku. Moimi rozmówcami byli prof. Wiktor Kotowski (Uniwersytet Warszawski), prof. Iwona Wagner (Uniwersytet Łódzki) i Piotr Klub (Fundacja Dziedzictwo Przyrodnicze). Pytanie, które postawiłam jako wstęp do dyskusji brzmiało: co należy zrobić, aby gospodarka wodna i leśna w Polsce były zrównoważone? 

Podsumowując, w obszarze wodnym pojawiły się następujące postulaty: 

  1. Retencja wody w przyrodzie, poprzez powrót do naturalnych rzek, ochronę lasów i odtwarzanie bagien i torfowisk. Musimy odejść od podejścia inżynieryjnego, tj. budowania dużych zbiorników zaporowych i regulacji rzek, które jest rozwiązaniem przestarzałym, na rzecz naturalnej retencji wody w krajobrazie. To pozwoli nie tylko na przeciwdziałanie skutkom suszy i powodzi, ale wpłynie również na jakość wód, gdyż rzeki naturalne mają zdolność do samooczyszczania się (obecnie 91,6% rzek w Polsce ma zły stan jakości wody). Warto zaznaczyć, że osuszanie torfowisk jest odpowiedzialne za emisję ok. 11% CO2 w Polsce, dlatego także z tego względu, musimy opracować program ich odbudowy. 
  2. Zmiana systemu dopłat dla rolnictwa, który obecnie promuje odwadnianie. Rolnicy powinni dostawać dopłaty za zatrzymanie wody na swoich terenach, a nie za ich osuszanie. Jednym z elementów jest zmiana podejścia do stawów bobrowych – jeśli rolnicy otrzymywaliby dopłaty do stawów, wówczas zaczęliby traktować bobry jako element swojego inwentarza. 
  3. Planowanie gospodarki wodnej w sposób holistyczny (odejść od podejścia sektorowego i planowania ad hoc). Zrównoważona gospodarka wodna to coś więcej niż tylko planowanie ilości zużytej wody (np. obliczanie poboru, czy zrzutu wody ze zbiorników retencyjnych). Potrzebujemy podejścia całościowego, obejmującego planowanie przestrzenne terenów zielonych i wodnych dla całych obszarów zlewni, zadbanie o odnawianie zasobów wodnych w sposób naturalny i podejście długoterminowe, strategiczne. Kierunek do takiego podejścia wyznacza Ramowa Dyrektywa Wodna, której Polska nie wdrożyła odkąd weszła do UE, czyli od 17 lat. 

 

W obszarze leśnym zebraliśmy następujące postulaty: 

  1. Zmiana systemu finansowania parków narodowych. 

W Polsce jedynie 1,5% powierzchni kraju to parki narodowe i rezerwaty przyrody. Jest bardzo źle – jesteśmy dopiero na 30 miejscu w Europie jeśli chodzi o udział powierzchniowych parków narodowych, a od 19 lat nie powstał żaden nowy park narodowy! Potrzebne są zmiany systemowe w prawie, przede wszystkim zmiana systemu finansowania parków narodowych oraz systemu płacenia podatków do samorządów. Parki narodowe powinny dostawać więcej pieniędzy na utrzymanie z Funduszu Leśnego Lasów Państwowych, przy czym pieniądze mogłyby pochodzić np. z zaprzestania dotowania przez LP nierentownych wycinek drzew w Bieszczadach i Puszczy Białowieskiej. Z drugiej strony, samorządy powinny otrzymywać więcej pieniędzy od parków narodowych na ich terenie, tak, aby to motywowało ich do utrzymywania parków na terenie gmin. 

  1. Lasy społeczne (narodowe) – realny wpływ obywateli na zarządzanie lasem. 

Lasy Państwowe zarządzają ¼ powierzchni kraju, która jest własnością obywateli. Niestety, społeczeństwo nie ma wpływu na zarządzanie swoim majątkiem i to trzeba zmienić. Potrzebne są zmiany w prawie dające realny wpływ społeczeństwa na plany urządzania lasu. Takie projekty oddolne już się tworzą, czego przykładam jest obywatelski projekt „Lasy Narodowe”. 

  1. Lasy ochronne – priorytet funkcji społecznych i przyrodniczych nad gospodarczymi

Lasy spełniają trzy funkcje: gospodarczą, społeczną i przyrodniczą. Część lasów ma status ochronny, do których zalicza się m.in. lasy górskie, lasy na wydmach, wokół miast, itp. Niestety, w polskim prawie, pomimo zdefiniowanego statusu „lasu ochronnego”, nie ma żadnej różnicy w gospodarowaniu lasem ochronnym i gospodarczym, dlatego te przepisy są martwe. Nie wszystkie lasy muszą być pakami narodowymi, ale w części z nich wycinka drzew i wytyczanie szlaków zrywkowych powinny być ograniczone, ponieważ lasy te spełniają funkcje społeczne i przyrodnicze (m.in. glebochronne i wodochronne)

Wszystkie te postulaty będą spisane i uwzględnione w programie Nowej Lewicy. 

Dziękuję za dobrą, merytoryczną dyskusję!

Link do pełnej relacji ze spotkania: https://www.facebook.com/KomitetLewicy/videos/1218044925242477

Anita Sowińska 

udostępnij post

Share on facebook
Share on google
Share on twitter
Share on linkedin
Share on pinterest
Share on print
Share on email